Fizjoterapia w bólach kręgosłupa u kobiet w ciąży


Ciąża jest szczególnym okresem w życiu kobiety. W trakcie 9 miesięcy dochodzi do wielu zmian w funkcjonowaniu organizmu przyszłej mamy. Z punktu widzenia fizjoterapii najważniejsze są zmiany statyki i dynamiki, spowodowane powiększającym się brzuchem matki oraz rozluźnieniem aparatu więzadłowo-torebkowego. Czynniki te często prowadzą do podrażnień, a co za tym idzie bólów stawów krzyżowo-biodrowych oraz kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego. Na ból kręgosłupa skarży się ponad 80% kobiet ciężarnych. Pojawia się on zwykle między piątym a siódmym miesiącem ciąży, a niekiedy wcześniej.

Ważnym problemem w fizjoterapii kobiet ciężarnych jest występowanie obrzęków limfatycznych nóg wskutek zwężenia dróg odprowadzających limfę z rejonu miednicy. Dodatkowo dolegliwości te pogłębiane są przez przybieranie na wadze, ograniczoną aktywność ruchową czy problemy z dolnym odcinkiem kręgosłupa nabyte przed ciążą.

Często jedna lub dwie wizyty u fizjoterapeuty pozwalają znacznie zmniejszyć bądź wyeliminować uciążliwe objawy bólowe, poprawiając kondycję psychofizyczną pacjentki. Odpowiednio dobrane ćwiczenia przyczyniają się także do poprawy funkcjonowania układu oddechowego i krwionośnego, przez co przyszłe mamy mają lepszą tolerancję na wysiłek fizyczny podczas ciąży i porodu.

Drętwienie w okolicy pachwinowej, upośledzenie czucia, osłabienie, mrowienie lub drętwienie w obrębie kończyn dolnych wymaga natychmiastowej interwencji specjalisty.

W leczeniu i profilaktyce bólów kręgosłupa w ciąży zaleca się różne metody postępowania. Ważne jest utrzymywanie prawidłowej postawy ciała. Podczas stania i chodzenia ciężar ciała powinien być rozłożony na obie stopy równomiernie. Należy unikać długiego stania i siedzenia oraz często zmieniać pozycję. Jeśli nie ma przeciwwskazań medycznych, zalecana jest aktywność fizyczna (gimnastyka dla kobiet w ciąży, basen, spacery). Warto wykonywać regularnie odpowiednie ćwiczenia wzmacniające i rozciągające mięśnie pleców. Należy unikać pochylania się i zginania kręgosłupa, a przedmioty podnosić poprzez zgięcie i wyprost nóg. Obuwie w ciąży powinno być wygodne i zapewniać odpowiednią amortyzację (wysokość obcasa maksymalnie 2-3 cm). Podczas siedzenia zaleca się używanie małej poduszki lub tzw. wałka lędźwiowego pod plecy. Należy spać na boku ze zgiętymi nogami, między kolana można włożyć małą poduszkę. Jeżeli przed ciążą kobieta miała problemy z rwą kulszową, najlepiej skonsultować się z fizjoterapeutą, który zaproponuje bezpieczne ćwiczenia w celu złagodzenia objawów. Obecnie uważa się, że kobiety w ciąży mogą, a nawet powinny korzystać z odpowiednio dobranego masażu różnych okolic ciała (z wyłączeniem brzucha). Celem masażu jest zmniejszenie obrzęków, napięć i dolegliwości bólowych miejsc obciążonych. Jeżeli bóle są bardzo silne warto sięgnąć po bezpieczną metodę kinesiotapingu (klejenia taśmami). Fizjoterapeuta nakleja na plecy pacjentki specjalne taśmy, które pomagają utrzymywać odpowiednią postawę oraz aktywizują mięśnie do pracy.

W opracowaniu optymalnego i bezpiecznego schematu leczenia bólów kręgosłupa w ciąży ważna jest współpraca między fizjoterapeutą a lekarzem ginekologiem prowadzącym pacjentkę.


Opracowała: mgr Paulina Wójcik, fizjoterapeuta


Kobieta w ciąży wspierająca plecy