Rozwój płodu na przestrzeni 9 miesięcy: Co pokazuje USG ciąży?

Przebieg ciąży krok po kroku

Okres trwania ciąży jest podzielony na trzy trymestry, z których każdy trwa około trzech miesięcy. Czas ciąży dzieli się także na tygodnie. Ciąża tydzień po tygodniu:

1. Pierwszy trymestr (1 – 12 tydzień):

• Tydzień 1: Pierwszy tydzień ciąży liczy się od pierwszego dnia ostatniej miesiączki, czyli pierwszego dnia krwawienia miesiączkowego.
• Tygodnie ciąży 2 – 4: Zapłodnienie zwykle ma miejsce pod koniec 2 lub na początku 3 tygodnia. Zapłodniona komórka jajowa fizjoloicznie zagnieżdża się w macicy i zaczyna rozwijać się w zarodek.
• Tydzień 5 – 8: Zarodek przechodzi intensywny rozwój. Główne narządy i układy ciała zaczynają się formować, a serce zaczyna bić. Od 9 tygodnia zarodek jest uważany za płód.
• Tydzień 9 – 12: Rozwój płodu na tym etapie jest bardzo intensywny. Płód nadal zwiększa swoje rozmiary. Kończyny górne i dolne nadal się rozwijają.

2. Drugi trymestr (tygodnie 13 – 27):

• Tydzień 13 – 16: Płód nadal intensywnie rośnie, a jego ruchy mogą być już wyczuwalne przez matkę. Rysy twarzy stają się bardziej wyraźne. To dobry czas na poznanie płci dziecka przy pomocy ultradźwięków (USG).
• Tydzień 17 – 20: To etap, w którym ruchy płodu stają się bardziej wyczuwalne. Matka może zacząć odczuwać ruchy płodu jako bardziej intensywne.
• Tydzień 21 – 24: Zmysły płodu nadal się rozwijają i może on słyszeć dźwięki ze świata zewnętrznego. Brwi, rzęsy i włosy zaczynają rosnąć.
• Tydzień 25 – 27: Płuca płodu nadal dojrzewają, płód zwiększa masę ciała. Ruchy dziecka stają się silniejsze i częstsze.

Przejście z II trymestru ciąży na III trymestr to 7 miesiąc ciąży.

3. Trzeci trymestr (tygodnie 28 – 40 i powyżej):

• Tydzień 28 – 31: Nadal następuje rozwój płodu, płód nadal zwiększa masę ciała. Brzuch matki powiększa się i kobieta może odczuwać dyskomfort, gdy dziecko wywiera ucisk na narządy np. pęcherz moczowy.
• Tydzień 32 – 35: Płód przyjmuje pozycje głową w dół (położenie główkowe), przygotowując się do porodu.
• Tydzień 36 – 40 i powyżej: Wzrost płodu spowalnia, ale nadal zwiększa swoją masę ciała. Narządy dziecka są w pełni rozwinięte. Następuje przygotowanie do porodu. Matka może odczuwać skurcze przepowiadające.

Ciąża krok po kroku z perspektywy personelu medycznego to tygodnie ciąży, z perspektywy pacjentki są to często miesiące ciąży.

Co widać w USG na początku ciąży?

Pierwsze badanie ultrasonograficzne ma na celu ocenę m.in. mnogości ciąży (ciąża pojedyncza/ciąża mnoga) oraz jej umiejscowienia. Zazwyczaj około 5 tygodnia ciąży w USG oceniania jest jej lokalizacja (lokalizacja jaja płodowego) oraz obecność pęcherzyka ciążowego (ang. gestational sac, GS). Pęcherzyk ciążowy jest pierwszym widocznym objawem ciąży. Jeśli zlokalizowany jest w jamie macicy potwierdza obecność ciąży wewnątrzmacicznej. Pod koniec 5 tygodnia ciąży pojawia się pęcherzyk żółtkowy (ang. yolk sac, YS). Pęcherzyk żółtkowy jest odpowiedzialny za dostarczanie składników odżywczych rozwijającemu się zarodkowi, dopóki łożysko nie przejmie tej funkcji.

5 – 6 tydzień ciąży

W badaniu ultrasonograficznym w 6 tygodniu z reguły widoczne jest już echo zarodka (zarodek widoczny w USG). Zarodek osiąga już takie wymiary, że można go zmierzyć. Jest to dobry czas na określenie, który to tydzień ciąży. Pomiarem wykonywanym na tym etapie jest długość ciemieniowo–siedzeniowa (CRL – Crown Rump Length). Jest to jeden z parametrów, który może okazać się pomocny w ustaleniu wieku ciążowego (ustalenie, który to tydzień ciąży). Wiek ciążowy nie zawsze jest identyczny z wiekiem wyznaczonym z daty ostatniej miesiączki. Rozbieżność wyznaczonego wieku może wynikać z nieregularnych miesiączek i może wynosić nawet 3 – 4 tygodnie. Pod koniec 6 tygodnia ciąży (lub 7 tydzień ciąży) z reguły w USG Ciąży obserwuje się obecność bicia serca zarodka. Ultradźwięki mogą wykryć migotanie ruchu bicia serca zarodka, co jest ekscytującym i jednocześnie uspokajającym znakiem rozwijającej się ciąży.

Około 6 tygodnia ciąży w zarodku zachodzą bardzo ważne zmiany rozwojowe. Zalążki organów wewnętrznych są już wykształcone. Jest to czas intensywnego rozwoju. 6 tydzień ciąży – w tym okresie główne narządy zarodka zaczynają się rozwijać. Cewa nerwowa, która ostatecznie rozwija się w mózg i rdzeń kręgowy, zaczyna się zamykać. Zaczynają też tworzyć się podstawy układu pokarmowego i oddechowego. Rozpoczyna się proces organogenezy, czyli proces tworzenia narządów. Na tym etapie niektóre kobiety mogą zacząć odczuwać wczesne objawy ciąży, takie jak tkliwość/ból piersi, zmęczenie, częstsze oddawanie moczu i nudności (w szczególności nudności poranne).

Zdarza się, że lekarz może zalecić wykonanie USG wczesnej ciąży na późniejszym etapie np. 8 tydzień ciąży aby wszystkie powyżej opisane struktury były widoczne podczas badania USG. Zaleca się aby USG wczesnej ciąży było wykonywane do 10 tygodnia.

6 miesiąc ciąży – wyjątkowy moment.

6 miesiąc ciąży to okres od 23 tygodnia do 27 tygodnia ciąży, jest to końcówka II trymestru. W tym czasie z reguły nie wykonuje się referencyjnych badań USG. USG referencyjne II trymestru wykonywane jest pomiędzy 18, a 22 tygodniem ciąży (USG połówkowe). USG referencyjne III trymestru wykonywane jest pomiędzy 28, a 32 tygodniem ciąży (USG III trym.). Pomiędzy badaniami referencyjnymi podczas badania USG z reguły sprawdzana jest m.in. masa płodu, położenie płodu, wydolność łożyska (badanie przepływów), ilość płynu owodniowego, ruchy płodu, długość szyjki macicy. 6 miesiąc jest wyjątkowym momentem z wielu powodów. Na tym etapie matka może zacząć odczuwać wyraźniejsze ruchy płodu, wzmacniając więź emocjonalną z rosnącym dzieckiem. Ponadto rodzice mogą zobaczyć rysy twarzy, proporcje ciała i ruchy swojego dziecka, co może być z kolei bardzo emocjonalnym i budującym przeżyciem. W obrazowaniu USG usta dziecka mogą wydawać się bardziej wyraziste, można nawet dostrzec, jak dziecko otwiera i zamyka buzię. Ciało dziecka na tym etapie rozwoju z reguły jest bardziej proporcjonalne w porównaniu z wcześniejszymi badaniami. Dziecko może być bardziej aktywne podczas badanie ultrasonograficznego – może np. kopać, rozciągać się, ssać kciuka.

W przypadku jakichkolwiek wątpliwości lub pytań dotyczących ciąży zaleca się skonsultowanie się z lekarzem w celu uzyskania indywidualnych informacji i wskazówek.

Niniejsza strona nie stanowi źródła porady medycznej.

Zobacz również:

• Rozwój płodu na przestrzeni 9 miesięcy: Co pokazuje USG ciąży?
• Czym jest USG 4D? Kiedy wykonać badanie ultrasonograficzne?
• Kiedy wykonać testy prenatalne?