Trądzik nie dotyczy wyłącznie nastolatków — coraz więcej dorosłych zmaga się z jego uporczywą, przewlekłą formą. Zwłaszcza u kobiet zmiany skórne bywają bolesne, głębokie i nawracające. Zastanawiasz się, dlaczego mimo pielęgnacji Twoja skóra nie dochodzi do siebie? Odpowiedź bardzo często tkwi w gospodarce hormonalnej. I nie – to nie zawsze znaczy, że „masz coś z hormonami”. Czasem wystarczy drobna nierównowaga, by skóra zaczęła dawać wyraźne sygnały.
Androgeny – hormony, które przyspieszają produkcję sebum
Najczęstszą hormonalną przyczyną trądziku są androgeny, czyli hormony określane jako „męskie”, ale obecne również u kobiet. Najbardziej wpływowe z nich to:
- testosteron,
- dihydrotestosteron (DHT),
- androstendion.
To właśnie te hormony pobudzają gruczoły łojowe do intensywnej pracy. Skutek? Zwiększone wydzielanie sebum, a co za tym idzie — tłusta skóra, zatkane pory i idealne warunki dla rozwoju stanu zapalnego. U kobiet wzrost poziomu androgenów może być związany np. z zespołem policystycznych jajników (PCOS), ale nie zawsze — czasem skóra po prostu jest bardziej wrażliwa na ich działanie.
Czy to trądzik hormonalny? Zwróć uwagę na lokalizację zmian
Hormonalny trądzik zwykle daje o sobie znać w określonych miejscach:
- dolna część twarzy – broda, linia żuchwy,
- szyja,
- plecy i klatka piersiowa.
Zmiany są często bolesne, podskórne, trudno się goją. Co ważne – mogą pojawiać się cyklicznie, np. tuż przed miesiączką. Jeśli zauważasz taką zależność, warto to skonsultować — najlepiej z dermatologiem lub diabetologiem, jeśli objawom towarzyszy również wzrost wagi czy nieregularne miesiączki.
Rola insuliny i IGF-1 – wpływ diety na hormony i trądzik
Wiele osób nie zdaje sobie sprawy, że insulina i powiązany z nią hormon IGF-1 również mają wpływ na kondycję skóry. Gdy spożywamy dużo cukru lub węglowodanów prostych, poziom insuliny we krwi gwałtownie rośnie. To uruchamia mechanizmy, które w efekcie zwiększają aktywność androgenów.
Jeśli często sięgasz po słodycze, białe pieczywo czy fast food, to nie tylko Twoja glukoza może być rozchwiana — Twoja skóra również to odczuje. Przestawienie się na dietę o niskim indeksie glikemicznym może być ważnym elementem leczenia trądziku.
Trądzik a cykl miesiączkowy – wpływ estrogenów i progesteronu
Jeśli obserwujesz, że trądzik nasila się przed okresem, winowajcą może być progesteron, który podnosi się w drugiej fazie cyklu. Hormon ten może zwiększać aktywność gruczołów łojowych. Dodatkowo, spadek poziomu estrogenów osłabia ich ochronny wpływ na skórę – zmniejsza się produkcja kolagenu, a sebum staje się bardziej gęste.
U kobiet po 30. roku życia trądzik bardzo często ma podłoże właśnie hormonalne i nie ma nic wspólnego z brakiem higieny czy pielęgnacji.
Stres a skóra – kortyzol też ma swój udział
Nie sposób pominąć kortyzolu, czyli tzw. hormonu stresu. Kiedy jesteśmy zestresowani, nasz organizm podnosi jego poziom, co może zaburzać gospodarkę hormonalną i nasilać trądzik. Kortyzol wpływa na zwiększoną produkcję sebum, ale też osłabia barierę ochronną skóry i sprzyja powstawaniu stanu zapalnego.
Jeśli masz stresującą pracę, problemy ze snem i do tego nasilające się zmiany skórne – to sygnał, że organizm potrzebuje wsparcia. Czasem nie wystarczą kosmetyki — warto zadbać o ciało kompleksowo.
Jakie badania warto wykonać przy podejrzeniu trądziku hormonalnego?
Diagnostyka hormonalna zależy od tego, jakie objawy towarzyszą trądzikowi. Poniżej lista badań, które warto omówić z lekarzem:
- testosteron całkowity i wolny,
- DHEA-S,
- androstendion,
- insulina na czczo i glukoza,
- TSH, FT3, FT4 (hormony tarczycy),
- FSH i LH (hormony przysadki),
- prolaktyna,
- 17-OH progesteron (jeśli podejrzewa się wrodzoną nadczynność nadnerczy).
Prawidłowo przeprowadzona diagnostyka pozwala ustalić, czy problem faktycznie wynika z zaburzeń hormonalnych, czy może towarzyszy np. insulinooporności. Warto rozważyć konsultację u diabetologa, który pomoże powiązać wyniki z objawami metabolicznymi.
Jak leczyć trądzik hormonalny? Indywidualne podejście to podstawa
Nie ma jednego leku na trądzik hormonalny — leczenie zawsze musi być dostosowane do pacjenta. W zależności od wyników badań i objawów, lekarz może zaproponować:
- zmianę stylu życia i diety (często kluczową),
- wdrożenie metforminy przy współistniejącej insulinooporności,
- terapię hormonalną (np. antykoncepcję u kobiet z PCOS),
- leczenie dermatologiczne — miejscowe lub doustne.
Najważniejsze jest to, by nie leczyć objawów na ślepo. Jeśli masz wrażenie, że Twoja skóra wymyka się spod kontroli — to może być sygnał od organizmu, że coś się dzieje głębiej.
Masz podejrzenie trądziku hormonalnego? Objawy nasilają się cyklicznie lub mimo pielęgnacji nie ustępują? Skonsultuj się ze specjalistami z kliniki Idealist w Warszawie, która pomoże znaleźć przyczynę i ustalić skuteczne leczenie.