Bariatra – specjalista leczenia otyłości u dorosłych i dzieci
Bariatra to lekarz specjalizujący się w diagnozowaniu i leczeniu nadwagi oraz otyłości, zarówno u dorosłych, jak i u młodszych pacjentów. Choć nazwa tej specjalizacji wciąż może brzmieć obco dla wielu osób, rola bariatry w systemie opieki zdrowotnej jest coraz istotniejsza. Otyłość jest przewlekłą, postępującą chorobą, która zwiększa ryzyko poważnych powikłań metabolicznych i kardiologicznych, takich jak cukrzyca typu 2, nadciśnienie tętnicze czy choroba niedokrwienna serca. Leczeniem tej choroby nie powinien zajmować się wyłącznie lekarz rodzinny. Potrzebne jest wsparcie specjalisty, który zna mechanizmy rządzące zaburzeniami metabolicznymi i potrafi dobrać właściwe podejście terapeutyczne. Tym właśnie zajmuje się bariatra.
Jak wygląda praca lekarza bariatrycznego?
Bariatra nie tylko leczy otyłość, ale przede wszystkim stara się zrozumieć jej przyczyny – zarówno te fizjologiczne, jak i psychologiczne. Podczas pierwszej wizyty lekarz przeprowadza dokładny wywiad medyczny. Zbiera informacje na temat przebytych chorób, przyjmowanych leków, stylu życia, historii żywieniowej i prób redukcji masy ciała podejmowanych w przeszłości. Istotne są także czynniki genetyczne, stan hormonalny oraz obecność objawów depresji czy zaburzeń odżywiania.
Po zebraniu informacji, specjalista zleca odpowiednie badania – najczęściej są to morfologia krwi, profil lipidowy, poziom glukozy na czczo, testy w kierunku insulinooporności oraz ocena poziomu hormonów (m.in. TSH, kortyzolu czy leptyny). Analiza wyników pozwala określić, czy u pacjenta występują metaboliczne przesłanki do nadmiernego przyrostu masy ciała. Dopiero po dokładnej ocenie lekarz podejmuje decyzję, jakie leczenie zastosować.
Leczenie otyłości – metody zachowawcze stosowane przez bariatrię
Pierwszym etapem leczenia otyłości zawsze są metody nieinwazyjne. Ich skuteczność jest szczególnie wysoka, gdy nadwaga nie przekroczyła jeszcze granicy kwalifikującej do operacji bariatrycznej. W zależności od stanu zdrowia i oczekiwań pacjenta, bariatra dobiera indywidualny plan leczenia oparty na kilku filarach.
Najważniejszym z nich jest modyfikacja stylu życia, obejmująca zmianę sposobu odżywiania, zwiększenie aktywności fizycznej oraz eliminację czynników pogłębiających nadwagę – takich jak przewlekły stres czy niewystarczająca ilość snu. Plan żywieniowy tworzony jest często przy współpracy z dietetykiem klinicznym, a pacjent kierowany bywa także na konsultację psychologiczną lub psychodietetyczną.
W przypadkach umiarkowanej lub zaawansowanej otyłości, szczególnie gdy towarzyszy jej zespół metaboliczny, lekarz bariatra może zaproponować farmakoterapię. Obecnie dostępne są leki zmniejszające apetyt, wpływające na ośrodek głodu w mózgu lub spowalniające opróżnianie żołądka, co daje uczucie sytości. Takie leczenie wymaga regularnej kontroli i dokładnego monitorowania skutków ubocznych, ale może być niezwykle pomocne w redukcji masy ciała u pacjentów, którzy nie osiągnęli efektów dietą i ruchem.
Zobacz też: Farmakologiczne leczenie otyłości
Leczenie operacyjne otyłości – kiedy wchodzi w grę chirurgia bariatryczna?
Gdy leczenie zachowawcze nie przynosi oczekiwanych efektów, a masa ciała pacjenta zagraża jego zdrowiu lub życiu, rozważa się leczenie operacyjne. Zabiegi bariatryczne wykonywane są u osób, które spełniają określone kryteria, a decyzja o ich przeprowadzeniu podejmowana jest wspólnie przez zespół specjalistów: bariatry, chirurga, anestezjologa, psychologa i dietetyka.
Wśród najczęściej stosowanych procedur znajdują się:
- Rękawowa resekcja żołądka – polega na usunięciu większej części żołądka, co zmniejsza jego pojemność i produkcję greliny (hormonu głodu).
- Bypass żołądkowy – polega na ominięciu części żołądka i jelita cienkiego, co ogranicza ilość spożywanego pokarmu i jego wchłanianie.
- Gastric banding (opaska żołądkowa) – zakładana na górną część żołądka opaska reguluje ilość przyjmowanego jedzenia.
- Balon żołądkowy – metoda tymczasowa, polegająca na umieszczeniu w żołądku balonu wypełnionego płynem, który powoduje szybsze uczucie sytości.
Operacje bariatryczne są skuteczne, ale wymagają od pacjenta pełnego zaangażowania i przestrzegania zaleceń lekarskich przez całe życie. Ich zadaniem jest nie tylko zmniejszenie masy ciała, ale także poprawa lub remisja chorób współistniejących, takich jak cukrzyca typu 2, nadciśnienie tętnicze czy bezdech senny.
Kiedy warto rozważyć zabieg bariatryczny? Wskazania i ograniczenia
Nie każda osoba z nadwagą kwalifikuje się do zabiegu chirurgicznego. Istnieją jasno określone kryteria, które muszą być spełnione. Najważniejszym z nich jest wskaźnik masy ciała BMI:
- BMI powyżej 40 kg/m² – kwalifikacja niezależnie od chorób współistniejących.
- BMI powyżej 35 kg/m² – w obecności schorzeń, które mogą ulec poprawie po redukcji masy ciała (np. cukrzyca typu 2, nadciśnienie, obturacyjny bezdech senny).
Zabieg bariatryczny nie jest możliwy u każdego pacjenta. Przeciwwskazania obejmują m.in. nieleczone zaburzenia psychiczne, uzależnienia, brak motywacji do trwałej zmiany stylu życia lub choroby zwiększające ryzyko powikłań chirurgicznych. Każdy przypadek rozpatrywany jest indywidualnie, a decyzję podejmuje się po kompleksowej ocenie stanu zdrowia i możliwości pacjenta do udziału w terapii wieloetapowej.
Leczenie otyłości to złożony proces, który wymaga wielowymiarowego podejścia i zaangażowania zarówno lekarzy, jak i pacjenta. Bariatra to osoba, która przeprowadzi chorego przez wszystkie etapy tej drogi – od diagnozy, przez leczenie zachowawcze, aż po ewentualne przygotowanie do operacji. W Centrum Medycznym Idealist w Warszawie pacjent może liczyć na indywidualne podejście, pełną diagnostykę i opiekę interdyscyplinarnego zespołu.
specjalista chorób wewnętrznych, Internista, Bariatra
